ရဲဘော်ဇင်ထွန်း
အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ၂၀၂၆ နှစ်သစ်ကို ကျူးကျော်စစ်နဲ့ စဖွင့်လိုက်ပါတယ်။ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ဒီကိစ္စကို အားရဝမ်းသာ ဖြစ်နေသူတွေ သိပ်မရှိပါဘူး။ အမေရိကန်ရဲ့ မဟာမိတ် တိုင်းပြည်တွေကတောင် သူတို့နဲ့ မဆိုင်ဘူးလို့ လက်ရှောင်ကြတယ်။ အမှားနဲ့ အမှန်၊ ဓမ္မနဲ့ အဓမ္မကို ခွဲခြား နားလည်သူတွေကတော့ တညီတညွတ်တည်း ပြစ်တင် ရှုတ်ချကြပါတယ်။ ပြဿနာက ဗင်နီဇွဲလားအရေးနဲ့တင် ပြီးသွားမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒိန်းမိတ် လက်အောက်ခံ ဂရင်းလန်းကျွန်းကိုပါ သူလိုချင်ကြောင်း ပြောနေတာက ဒီ့ထက် ဆိုးဝါးတာတွေ ဖြစ်လာဦးမယ့် သဘောပါ။
လီနင်ပြောခဲ့သလိုပဲ နယ်ချဲ့စနစ်ဟာ အရင်းရှင်စနစ်ရဲ့ အမြင့်ဆုံးအဆင့်ပါ။ နယ်ချဲ့အရင်းရှင်တွေက ကမ္ဘာကြီးကို သူတို့ စိတ်တိုင်းကျ လှီးဖြတ် ခွဲဝေယူကြပြီး အနေအထားသစ်မှာ ဖြစ်ပေါ်တိုးပွားလာရင်း အကြပ်အတည်းတွေ ထပ်မံဆိုက်လာတဲ့အခါ ထပ်မံ မကျေနပ်နိုင်ကြ၊ မရောင့်ရဲ မတင်းတိမ်နိုင်ကြ ဖြစ်ကြပါတယ်။ တခါထပ်ပြီး အချင်းချင်း စစ်ခင်းကြကာ ကမ္ဘာကြီးကို လှီးကြ ဖြတ်ကြပြန်ပါတယ်။
စီးပွားရေးသမားကနေ နိုင်ငံရေးသမား ဖြစ်လာတဲ့ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က သူ့ရှေ့က သမ္မတတွေထက် ပိုဆိုးတာ အားလုံး သိပါတယ်။ အာဏာရမ္မက်၊ ဥစ္စာရမ္မက် ကြီးတယ်။ အခု သူပြောနေ လုပ်နေတာတွေက သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်လို လက်ညိုးထိုးပြီး လိုချင်တာ ရအောင်ယူမယ် ဆိုတာမျိုးပါ။ တကမ္ဘာလုံးကို သူပိုင်တယ်လို့ လုပ်ချင်နေတယ်။ သူ့နိုင်ငံရဲ့ စစ်ရေး စွမ်းရည်ကိုလည်း အထင်ကြီးဟန် ရှိတယ်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တုန်းက ဖက်ဆစ်ဝင်ရိုးတန်း သုံးနိုင်ငံ (ဂျာမနီ၊ အီတလီ၊ ဂျပန်) အပြင် သူတို့နောက်လိုက် နိုင်ငံငယ်တချို့ ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကမ္ဘာလုံးနဲ့ ပတ်ပြီး ရန်ဖြစ် ဗိုလ်ကျစိုးမိုးတဲ့ သူတို့တတွေက အနည်းစုပဲ။ ဒါကြောင့် နောက်ဆုံးမှာ သူတို့ပဲ ခံရပါတယ်။ အမေရိကန်ဟာ ဘယ်လောက်ပဲ အင်အားကြီးပါတယ်ဆိုဆို သူခြေလှမ်းမှားရင် တချိန်က ဟစ်တလာအဖြစ်မျိုး၊ နာဇီဂျာမနီအဖြစ်မျိုး ကြုံရမှာပါ။
ထရမ့် ရမ်းကားပုံက အင်မတန် မျက်နှာပြောင်ပါတယ်။ မိတ်ဖက်ဆိုတဲ့ စည်းတောင် မထားတဲ့ သူမျိုးပါ။ ဒိန်းမတ်လို နေတိုးအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံချင်းကိုတောင် ကာကွယ်ရေးကိစ္စအပါ လုပ်ပိုင်ခွင့်တွေ အမျိုးမျိုး ရထားတဲ့ကြားက မောင်ပိုင်စီးချင်နေတယ်။ ထုံးစံအတိုင်းပဲ ဘယ်နိုင်ငံမှ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားကို အထိခံမှာ မဟုတ်ပါဘူး။
ရုရှားက ယူကရိန်းကို ဝင်တိုက်တော့ အနောက်အုပ်စု နိုင်ငံများက သမ္မတပူတင်ကို ဟစ်တလာနဲ့ နှိုင်းတယ်။ တတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်တော့မယောင်ယောင်တွေ ပြောကြတယ်။ တတိယ ကမ္ဘာစစ် ဖြစ်လာရင် ရုရှားက စပြီး မီးမွှေးတာ ဖြစ်လိမ့်မယ် ဆိုတာမျိုး သုံးသပ်ကြတယ်။ လက်တွေ့မှာ ပြောင်းပြန်ပဲ။ တတိယ ကမ္ဘာစစ် ဆိုတာသာ ဖြစ်လာရင် အမေရိကန်ကပဲ စမှာပါ။
ဒေါ်နယ်ထရမ့်ဟာ စစ်ဝါဒီစစ်စစ် ဖြစ်တယ်။ သူဟာ အမေရိကန် လက်ဝါးကြီးအုပ် ဓနရှင်ကြီး လူတန်းစားထဲက စစ်အလိုလားဆုံး အစိတ်အပိုင်းကို ကိုယ်စားပြုသူ ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၂၅ စက်တင်ဘာမှာ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို စစ်ရုံးအမည်နဲ့ တွဲပေးလိုက်တယ်။ သည့်နောက်မှာ ပင်တာဂွန် စစ်ဌာနချုပ်ဟာလည်း ဝက်ဘ်ဆိုက်နာမည်မှာ စစ်ရုံးနာမည် ပြောင်းသုံးလာတယ်။ ကွန်ဂရက်ရဲ့ အတည်ပြုချက် ယူပြီးတဲ့အခါ အမေရိကန် ကာကွယ်ရေးဌာနဟာ တရားဝင် စစ်ဌာနကြီး ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အလွန်မှာ ကုလသမဂ္ဂ ပေါ်လာပြီး ကမ္ဘာ့ အခြေအနေ တည်ငြိမ်အောင် ထိန်းထိန်းသိမ်းသိမ်း လုပ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စစ်အေးတိုက်ပွဲနဲ့အတူ စစ်ပူတိုက်ပွဲများလည်း ကွက်ကြား ပေါ်ခဲ့တယ်။ ဒီနေ့အထိ မရပ်ဘူး။ ဖြစ်သမျှ ပဋိပက္ခများဟာလည်း နယ်ချဲ့အမေရိကန်နဲ့ အနောက်အုပ်စု လက်ချက် မကင်းတာတွေ ချည်းပါပဲ။ နယ်ချဲ့သမားချင်း စစ်မခင်းကြသေးပေမယ့် တချိန်က သူတို့ ကိုလိုနီ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံများမှာတော့ စစ်မီးတောက်တွေ မငြိမ်းတာ၊ တခြား ပဋိပက္ခများ၊ ဘေးဒုက္ခများ ကြုံရတာ၊ ဆင်းရဲချွတ်ခြုံကျတာတွေကို ခံကြရတယ်။ တော်တော်နဲ့ နားလန် မထူနိုင်ကြဘူး။ ဒီကြားထဲမှာ နယ်ချဲ့သမားချင်း အဝေမတည့်လို့ စစ်ခင်းကြပြန်ပြီဆိုရင် အင်မတန် ဆိုးဝါးတဲ့ ဘေးဒုက္ခတွေ တသီတတန်းကြီး ရင်ဆိုင်ကြရဦးမှာပါ။
တကမ္ဘာလုံးကို ရိုက်ခတ်တဲ့ ကမ္ဘာ့ပြဿနာကြီးများ ပေါ်လာတိုင်း နိုင်ငံတကာ့ ပြည်သူများက မိမိတို့ အခြေအနေ ပိုမိုနိမ့်ကျမသွားအောင် တုန့်ပြန်တတ်ကြပါတယ်။ ဖိနှိပ်အုပ်စိုးသူများကတော့ သူတို့ အာဏာတည်မြဲရေး အတွက်ပဲ စိုးရိမ်ကြပါတယ်။။ ဗမာပြည်က စစ်အုပ်စုက ပါးစပ်မျိုးချစ်ပါ။ အနောက်အုပ်စုက သူတို့ကို လူရာမသွင်းလို့သာ ရန်လုပ်နေတာပါ။
အဖိနှိပ်ခံ လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူများက ကျွန်ဘဝကို ကောင်းကောင်း နားလည်တယ်။ တိုင်းတပါးကျွန်လည်း ဖြစ်ဖူးတယ်။ စစ်ကျွန်လည်း ဖြစ်ဖူးတယ်။ ကိုယ့်ပြဿနာကို ကိုယ်တိုင် မရှင်းဘဲ ကယ်တင်ရှင် မျှော်တာဟာလည်း ကျွန်စိတ်ပါပဲ။ လွတ်လပ်တယ် ဆိုတာ အမှီအခိုကင်းတာပါ။ လောင်းရိပ်လွတ်တာပါ။ အတွေးအခေါ် လွတ်လပ်မှ လုပ်ဟန်လည်း လွတ်လပ်မယ်။ ရလာတဲ့ အသီးအပွင့်များဟာလည်း ကိုယ်ပိုင်ကိုယ်စိုး ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။
ဟံသာဝတီ ဦးဝင်းတင်က ထောင်ထဲမှာ စာမဖတ်ရလို့ “အင်တယ်လက်တိုဆိုက်” လုပ်တာ ခံရတယ်လို့ ပြောဖူးတယ်။ လူမျိုးတုန်း သတ်သလိုပဲ အသိဉာဏ်တုံးအောင် လုပ်ထားတာ ခံရတယ်လို့ ပြောတာပါ။ စစ်အာဏာရှင် အဆက်ဆက်အောက်မှာ ဗမာပြည်ဟာလည်း ထောင်ကြီးတခုပါပဲ။ ဒါကြောင့် အဖိနှိပ်ခံ ပြည်သူတွေဟာ မျိုးဆက်နဲ့ ချီပြီး အသိဉာဏ်တုံးအောင် လုပ်တာခံရတယ်။ မျက်စိပိတ် နားပိတ် ဖြစ်နေတယ်။ အတွေးအခေါ် ချွတ်ခြုံကျပြီး အသိပညာ နွမ်းပါးအောင် လုပ်တာခံကြရတယ်။ ဒါတွေရဲ့ အကျိုးဆက်က အင်မတန် ကြီးပါတယ်။ ဒီကြားထဲမှာ နည်းပညာတိုးတက်မှုရဲ့ ဆိုးကျိုးအဖြစ် ဆိုရှယ်မီဒီယာမှာ သတင်းမှား၊ အချက်အလက်မှားတွေရဲ့ ဖျားယောင်းမှုကို နေ့စဉ်နဲ့အမျှ ခံကြရတယ်။
နည်းပညာ တိုးတက်မှုရဲ့ ကောင်းကျိုးကို အပြည့်အဝ အသုံးချပြီး ဘက်စုံထောင့်စုံ လေ့လာဆင်ခြင်ဖို့ အင်မတန် လိုအပ်တဲ့ခေတ်ပါ။ ဗမာပြည် လူ့အဖွဲ့အစည်း ရှေ့ဆက် တက်လှမ်းဖို့ဆိုရင် စစ်သုံးစစ်ကို အကုန်အစင် တိုက်ဖျက်တဲ့ ပြည်သူ့ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးနဲ့အတူ အတွေးအခေါ် တော်လှန်ရေးကိုလည်း မုချ ဆင်နွှဲရလိမ့်မယ်။ ပြည်တွင်း ပြည်ပ အခြေအနေများကို မှန်မှန်ကန်ကန် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး ပြည်ချစ် စိတ်ဓာတ် စွဲကိုင်ကာ အဖိနှိပ်ခံ လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူများ လွတ်မြောက်ရေးနဲ့ အတွေးအခေါ် လွတ်လပ်ရေးတို့အတွက် ရှေ့ဆက်ပြီး တိုက်ပွဲဝင်ကြရပါလိမ့်မယ်။
