လှကျော်ဇော
နှစ်သစ်ကူးကာလထရန့်ရဲ့ ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံထဲ ဝင်ဗုံးကြဲပြီး သမ္မတဇနီးမောင်နှံပြန်ပေးဆွဲခန်းကတော့ တကမ္ဘာလုံးကို တုန်လှုပ်သွားစေခဲ့ပါတယ်။ တနေ့ ဗင်နီဇွဲလားတော့ ခံရတော့မယ်-ဆိုတာ လူတွေရိပ်မိထားပေမယ့် ဒီလောက် မြန်ဆန်ဗြောင်ကျလိမ့်မယ် လို့တော့ တွက်မထားကြပါဘူး။
ဖြစ်လာတော့လည်း အားလုံးဝိုင်းကန့်ကွက်သူကကန့်ကွက် အားပေးသူကအားပေးနဲ့ ထောင့်အသီးသီးက ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုအစုံစုံနဲ့ ပွက်လောရိုက်သွားပါတယ်။
တချို့ဝေဖန်ချက်တွေဟာအတော်စုံလင်ကောင်းမွန်ပြည့်စုံလှပါတယ်။
ဒါတွေ ရသမျှလိုက်ဖတ်ရင်း အာရုံထဲရောက်လာတဲ့အကြောင်းအရာတွေကို ရေးချင်လာပါတယ်။
၁။ အမေရိကန်အစိုးရနဲ့ပြည်တွင်းအခြေအနေ။
ဒါကိုအကောင်းဆုံးပြောပြသွားသူများဟာ အမေရိကန်များပဲဖြစ်ပါတယ်။
(က)။ လွှတ်တော်အမတ်-ဘာနီဆောင်းဒါးရဲ့ ပြောစကားများ။
—ထရန့်ရဲ့ဒီလိုနိုင်ငံတကာဥပဒေတွေကိုဖောက်ဖျက်လုပ်ဆောင်မှုဟာ အမေရိကန်ကိုရော ကမ္ဘာကြီးကိုပါ ပိုမိုမတည်မငြိမ်ဖြစ်စေမှာ ဖြစ်ပြီး၊တခြားနိုင်ငံများအတွက် မကောင်းတဲ့အစဉ်အလာတရပ် ဖြစ်စေနိုင်တယ်။ ဒါ့အပြင်ထရန့်ဟာ ကိုယ့်နိုင်ငံရဲ့ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံကိုရော ဥပဒေကိုရော မထေမဲ့မြင်လုပ်ရာလည်း ကျတယ်။
—ထရန့်မဲဆွယ်စည်းရုံးစဉ်က-အမေရိကန်ပထမ-ဆိုတဲ့ ကြွေးကြော်သံတင်ခဲ့ပြီး သူ့ကိုယ်သူလည်း-ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်သူလို့ ပြောနေတာပါ။ ဒါပေမဲ့ အခုတို့ဆီမှာ ပြည်သူ(၆၀)ရာနှုန်းဟာ တလတလ အလျင်မမီနိုင်အောင် ဖြစ်နေတယ်။ ကျန်းမာရေးစနစ် တခုလုံးလည်း ပြိုလဲမတတ်ဖြစ်နေပြီ။ ပြည်သူအတော်များများဟာလည်း အိုးအိမ်မဲ့တွေဖြစ်နေကြတာ၊အိမ်လခတွေမပေးနိုင်ကြတဲ့အဖြစ်တွေရောက်နေကြတာ။ ဥာဏ်ရည်တုတွေပေါ်လာလို့ သန်းနဲ့ချီတဲ့ အလုပ်သမားတွေ အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ရမဲ့အရေး။ ဒါတွေကိုသမ္မတဖြစ်တဲ့ ထရန့်ကဖြေရှင်းမပေးရုံမက နိုင်ငံကိုလည်း စစ်ပွဲတပွဲဆီခေါ်သွားဖို့လုပ်နေပြန်ပြီ။ ဒီလိုကိုယ့်နိုင်ငံကိုတောင် ကောင်းအောင်မအုပ်ချုပ်နိုင်ဘဲနဲ့များ တခြားနိုင်ငံဗင်နီဇွဲလားကို အုပ်ချုပ်မယ် ဆိုနေတာ သူ့ကို ဘယ်သူက အခွင့်ပေးထားလို့လဲ။ တကယ်တော့ ဒီလုပ်ရပ်ဟာ နယ်ချဲ့စနစ်လုပ်ရပ်သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်။ အမေရိကန်ပြည်သူအများစုက လက်ခံမှာ မဟုတ်ဘူး။—-
–ထရန့်ဟာ သူ့အပေါင်းအသင်းရောင်းရင်းတွေ ဖြစ်တဲ့ ဘီလီယံနာသူဌေးကြီးများအတွက်ပဲ စဥ်းစားလုပ်ဆောင်ပေးနေတာ။ အခု အမေရိကန်မှာ အချမ်းသာဆုံး ထိပ်ဆုံးတစ်ရာနှုန်းသော သူတွေရဲ့ပိုင်ဆိုင်မှုဟာ အောက်ဆုံးလူတန်းစား(၉၃)ရာနှုန်းသောသူတွေရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုနဲ့ညီမျှတယ်။ အဲလောက်မညီမမျှတွေဖြစ်နေတာ။—
(ခ)။အမေရိကန်စီးပွားရေးပညာရှင် ပါမောက္ခ ဂျက်ဖရီဆာခ်ရဲ့ ပြောစကားများ။
၆-၁-၂၀၂၆နေ့က ကျင်းပခဲ့တဲ့ ဗင်နီဇွဲလားအတွက်
အရေးပေါ်ကုလလုံခြုံရေးကောင်စီ အစည်းအဝေးမှာတင်ပြပြောဆိုသွားတာပါ။—-အမေရိကန်အစိုးရအဆက်ဆက်ရဲ့ကုလပဋိညာဉ်ကိုချိုးဖောက်မှုဖြစ်စဉ်တွေကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်ကစလို့ (၇၉နှစ်)ကြာကိုင်စွဲခဲ့တဲ့တခြားနိုင်ငံများက၊ အစိုးရအပြောင်းအလဲဖြစ်ရေး အတွက် အင်အားသုံးစွက်ဖက်တာ၊ စီးပွားရေးအရအကျပ်ကိုင်တာ၊ နိုင်ငံရေးအရ ကြိုးကိုင်ခြယ်လှယ်တာစတဲ့ နိုင်ငံခြားရေးပေါ်လစီများကို စနစ်တကျ နှစ်အလိုက်သမိုင်းအထောက်အထားများနဲ့ ဖော်ပြပြောဆိုပြီး၊ လူသားမျိုးနွယ်တရပ်လုံးရဲ့ ရှင်သန်ရေးနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဟာ ကုလပဋိညာဉ်စာချုပ်ကို နိုင်ငံတကာဥပဒေအဖြစ် နိုင်ငံအားလုံးက လက်ခံလိုက်နာမှ ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ပြင်းပြင်းထန်ထန် သတိပေးသွားပါတယ်။
ဒါတွေဟာ အမေရိကန်အစိုးရအဆက်ဆက်က လုပ်ဟန်တွေ၊ လက်ရှိသမ္မတရဲ့ တရားမဝင်လုပ်ရပ်တွေ အပြင်၊ လက်ရှိအမေရိကန် ပြည်တွင်းအခြေအနေများကို ဖော်ပြနေပါတယ်။ ဒါ့ပြင် အမေရိကန်ရဲ့ ထရီလျှံနဲ့ချီတင်နေတဲ့ ကြွေးများအပြင်လတ်တလောပေါ်ထွက်လာနေတဲ့ (ကလေးငယ်များကိုလိင်ကုန်ကူးခဲ့မှုများနဲ့ဆက်စပ်ပြီး နာမည်ပျက်စာရင်းဝင်) Epstein (အက်ပ်စတီးန်) အမှုတွဲဆိုင်ရာအချက်အလက်တွေ ပေါ်ပေါက်လာပြီး အမေရိကန် နိုင်ငံရေးလောက က ထရန့်အပါအဝင် မျက်နှာကြီးများ ပါဝင်ပတ်သက်လာမှုများ–စတဲ့ ပြဿနာများ ကလည်း တပုံတပင်ပါ။ ဒါတွေကို အာရုံလွှဲဖို့လုပ်နေတာ။-လို့တချို့က ထောက်ပြနေတာတွေလည်း တွေ့ရပါတယ်။
(၂)။သူခိုးသေဖော်ညှိလုပ်ရပ်များ။
–ဘယ်လိုပဲကြည့်ကြည့်ဒီလောက်မတရားတာကြီးကိုတချို့ အမေရိကန်သတင်းသမားများက (ဒါလည်း လက်ဝါးကြီးအုပ်အရင်းရှင်ကြီးများက ဝယ်ထားတာ။)
ဒီလိုတရားထူထောင်လာကြပါတယ်။
—ထရန့်ရဲ့လုပ်ရပ်ဟာ (၁၈)ရာစုထဲကရှိခဲ့တဲ့ မွန်ရိုးဝါဒကို အကောင်အထည်ဖော်တာပါ။ အမေရိကန်အနေနဲ့ မိမိရဲ့နောက်ဖေးခြံဖြစ်တဲ့ လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံများကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခွင့်ရှိသလို၊ ရုရှားအနေနဲ့လည်း မိမိတို့ရဲ့ အရင် အင်ပါယာဟောင်းဖြစ်တဲ့ ဆိုဗီယက်ယူနီယံကိုပြန်ထူထောင်နိုင်တာပဲ။ တရုတ်ကလည်း သူပိုင်နက်လို့ ကြေညာထားတဲ့ တောင်တရုတ်ပင်လယ်တွင်း သူ့သြဇာထူထောင်ပေါ့။ -ဆိုတဲ့အရေးအသားတွေပေါ်လာပြီး ကမ္ဘာကြီးမှာ ကြီး-သုံး-ကြီး (သို့မဟုတ်) ဂျီ-သရီးပဲ ပေါ်လာတော့ မယောင်ရေးသားလာတာတွေ့ရပါတယ်။—–
တကယ်တော့ အမေရိကန်နာမည်ပျက်ကို အဖတ်ဆယ်ဖို့ ကြိုးစားချက်ပါ။
(၃)။ ကမ္ဘာ့ပြည်သူများရဲ့ဖော်ပြချက်များ။
အမေရိကန်အစိုးရရဲ့လုပ်ဆောင်ချက်များ (အထူးသဖြင့် ထရန့်တက်လာပြီးနောက် လုပ်ဆောင်ချက်များ) အပေါ် အမေရိကန် ပြည်သူများ အပါအဝင် ကျန်ကမ္ဘာ့ပြည်သူများက နည်းမျိုးစုံနဲ့ ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်ကြပါတယ်။ ပါလက်စတိုင်း ပြည်သူများဖက်က ထောက်ခံတဲ့ ဆန္ဒပြပွဲများ၊ ဗင်နီဇွဲလားအပေါ် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မှု ကို ဆန့်ကျင်တဲ့ ဆန္ဒပြပွဲများ ၊ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုက်ု ဆန့်ကျင်တဲ့ ဆန္ဒပြပွဲများနဲ့ သူတို့ကို ကာကွယ်ပေးတဲ့ လုပ်ရပ်များဟာ အထင်အရှား ရှိနေပါတယ်။ ဒါတွေဟာ ဗိယက်နမ် စစ်ကာလများအတွင်း ဖြစ်ပေါ်တဲ့ ကမ္ဘာ့ပြည်သူများရဲ့ လှုပ်ရှားမှုနဲ့ ဆင်တူပါတယ်။
(၄)။ ပထဝီနိုင်ငံရေး ဖော်ပြချက်များ။
အမေရိကန်ရဲ့ရင်းနှီးတဲ့ မဟာမိတ်များအပါအဝင် ကျန်ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတွေကလည်း စိတ်မသက်မသာဖြစ်နေတာကြာပါပြီ။ ဥပမာ။ ဥရောပနိုင်ငံများဆို အတော်ခံပြင်းနေတာပါ။ ထရန့်သာမက ဒုသမ္မတ ဗွန့် (Vance) ကပါ စော်စော်ကားကားပြောတာ ကိုခံနေရတာပါ။ အခုလည်း နေတိုးအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်တဲ့ ဒိန်းမတ်ပိုင် ဂရင်းလန်ကျွန်းကို မျက်စောင်းထိုးနေပြန်ပြီ။ ဒီတော့ သူတို့တတွေလည်း ကမန်းကတန်းနဲ့ တပ်ပေါင်းစုဖွဲ့လာကြတာ တွေ့လာရပါတယ်။
ရုရှားတို့-တရုတ်တို့ကတော့ အစောကတည်းက ကမ္ဘာတောင်ပိုင်းနိုင်ငံများလို့ခေါ်တဲ့ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံအများအပြားကို စုစည်းပြီး အဖွဲ့အမျိုးမျိုးကို ဖွဲ့စည်းထားတာတွေရှိပါတယ်။ ဥပမာ။ BRICS+ SCO တို့ စသဖြင့် ရှိပါတယ်။
အခုအခြေအနေအရတော့ – အမေရိကန်ရဲ့ရမ်းကားမှု (ဗင်နီဇွဲလားကိစ္စအပြီးပေးတဲ့ ထရန့်ရဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ခြိမ်းချောက်သွားတဲ့ အကြောင်းအရာများ) တွေကို ကျန်ကမ္ဘာ့ပြည်သူတရပ်လုံး စုပေါင်းကာကွယ်ကြရတော့မှာပါ။
အမေရိကန်အဖို့တော့ (အစ္စရေးနာတာယာဟုလို လူမျိုးကလွဲလို့)အထီးကျန်ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။
တကယ်တော့ လက်ဝါးကြီးအုပ် အရင်းရှင်ကြီးတွေ ဖြစ်တဲ့ ထရန့်တို့တတွေ မိမိတို့ရဲ့အခက်အခဲအကျပ်အတည်းတွေကို ရှေးရိုးနည်းလမ်းဟောင်းတွေဖြစ်တဲ့ နယ်ချဲ့စနစ်လမ်းကြောင်းနဲ့ ထွက်ပေါက်ရှာဖို့လုပ်ပေမယ့် ဒီအချိန်အခါဟာ နယ်ချဲ့စနစ် လျှမ်းလျှမ်းတောက်ခဲ့တဲ့ (၁၈-၁၉)ရာစုများမဟုတ်တော့ပဲ၊ အဖိနှိပ်ခံပြည်သူများ အများအပြား နိုးကြားလာနေတဲ့(၂၁)ရာစုဖြစ်နေပြီ ဖြစ်နေပါပြီ။
အမေရိကပြည်သူများရဲ့-ဘုရင်အလိုမရှိ-ဆိုတဲ့လှုပ်ရှားမှုပဲကြည့်ပါ။
လတ်တလောရေတိုမှာ ထရန့်မော်ကြွားသလို အမေရိကန်စစ်တပ်ရဲ့အောင်မြင်မှု (၂-နာရီအတွင်း တခြားနိုင်ငံက သမ္မတနန်းတော်တွင်း ဝင်ဖမ်းဆီးပြနိုင်မှု) လို့ မြင်နိုင်ပေမယ့် ရေရှည်မှာ ထရန့်ပြောသလို လွယ်ကူမှာမဟုတ်ဘဲ၊ ကျန်ကမ္ဘာ့ပြည်သူတရပ်လုံးရဲ့ အုံကြွဆန့်ကျင်မှုကို တွေ့လာရမှာ မုချမလွဲပါ။
ကမ္ဘာ့အရပ်ရပ်ရှိ အဖိနှိပ်ခံပြည်သူများ စည်းလုံးညီညွတ်ကြ။
လှကျော်ဇော။ ၉-၁-၂၀၂၆။
